Czym są mikroelementy?
Pierwiastki śladowe — zwane również mikroelementami — to pierwiastki nieorganiczne, których organizmy zwierząt potrzebują w niewielkich, ale ściśle określonych ilościach. Najważniejsze z punktu widzenia odżywiania są cynk, selen, mangan, miedź, jod i kobalt. W przeciwieństwie do makroelementów, takich jak wapń i fosfor, pierwiastki śladowe nie wchodzą w skład strukturalny kości ani tkanek; pełnią one przede wszystkim funkcję kofaktorów enzymów oraz składników hormonów.
To rozróżnienie ma znaczenie. Niedobór makroelementów objawia się zazwyczaj powoli i w sposób strukturalny — słaba gęstość kości, słabe kopyta, zmniejszona wydajność mleczna. Niedobór mikroelementów często objawia się nagle i ogólnoustrojowo: osłabienie odporności, zaburzenia rozrodcze, nagły spadek wydajności. Zwierzę może sprawiać wrażenie zdrowego, dopóki nie dojdzie do pogorszenia stanu zdrowia.
Selen: Najważniejszy i najbardziej niebezpieczny
Selen zajmuje szczególne miejsce wśród mikroelementów, ponieważ granica między jego niedoborem a nadmiarem jest bardzo cienka. Zwierzęta z niedoborem selenu cierpią na chorobę białych mięśni, mają obniżoną płodność oraz osłabioną odpowiedź immunologiczną. Zwierzęta z nadmiarem selenu cierpią na selenozę — objawiającą się wypadaniem sierści, pogorszeniem stanu kopyt, a w ciężkich przypadkach nawet śmiercią.
Ten wąski przedział czasowy oznacza, że forma ma równie duże znaczenie jak ilość. Selen organiczny, pozyskiwany z drożdży wzbogaconych selenem, jest lepiej przyswajany i rozprowadzany w tkankach organizmu niż nieorganiczny selenian sodu, a ponadto wiąże się z mniejszym ryzykiem ostrej toksyczności. W regionach, gdzie naturalna zawartość selenu w glebie jest niska – a obejmuje to znaczne obszary północnej Europy – suplementacja w postaci niezawodnej i starannie dobranej dawki nie jest kwestią wyboru, lecz koniecznością.
Cynk: minerał wspomagający układ odpornościowy i zdrowie skóry
Cynk bierze udział w ponad 300 układach enzymatycznych i jest głównym minerałem wspomagającym prawidłowy stan skóry i kopyt, funkcjonowanie komórek odpornościowych oraz metabolizm białek. U przeżuwaczy niedobór cynku często objawia się najpierw parakeratozą — zgrubieniem i łuszczeniem się skóry — oraz zaburzeniami gojenia się ran. U drobiu objawia się on słabym upierzeniem i obniżoną jakością skorupek jaj.
Wielu producentów nie docenia tego, jak wiele cynku traci się w wyniku konkurencji ze strony innych minerałów w jelitach. Wysoka zawartość żelaza, wapnia i fitynianów w diecie ogranicza wchłanianie cynku. Dlatego właśnie organiczne, chelatowane formy cynku — w których minerał ten jest związany z aminokwasem lub kwasem organicznym — w badaniach biologicznych konsekwentnie osiągają lepsze wyniki niż nieorganiczny siarczan cynku. Chelatowanie chroni minerał przed konkurencyjnym wiązaniem i zapewnia jego bardziej niezawodne dostarczanie do ściany jelita.
Mangan a płodność
Mangan jest pierwiastkiem śladowym, który ma najbardziej bezpośredni wpływ na wyniki reprodukcyjne bydła. Jest niezbędny do syntezy hormonów biorących udział w rui i owulacji. Krowy z niedoborem manganu mogą mieć regularny cykl, ale nie zachodzą w ciążę lub wykazują nieregularne, bezobjawowe rui, które łatwo przeoczyć. Prowadzi to do wydłużenia odstępów między wycieleniami, a w przypadku stada dowolnej wielkości – do znacznych strat ekonomicznych, które łatwo przypisać innym przyczynom.
Związek między poziomem manganu a wynikami leczenia jest dobrze udokumentowany w literaturze naukowej, jednak w praktyce nadal zbyt rzadko się go rozpoznaje, ponieważ mangan rzadko jest uwzględniany w standardowych badaniach krwi. Jeśli Twoi klienci borykają się z niewyjaśnionymi problemami z rozrodczością, przed zastosowaniem terapii hormonalnej warto zbadać, czy nie występuje u nich niedobór manganu.
Miedź: sztuka utrzymania równowagi
Miedź wspomaga syntezę tkanki łącznej, metabolizm żelaza oraz produkcję melaniny. W przypadku owiec częściej występuje problem zatrucia miedzią niż jej niedoboru, ponieważ owce mają znacznie mniejszą tolerancję na ten pierwiastek niż bydło czy konie. Preparat mineralny odpowiedni dla bydła może stanowić zagrożenie dla owiec hodowanych w tym samym gospodarstwie. Jest to kwestia praktyczna dla dystrybutorów współpracujących z gospodarstwami prowadzącymi hodowlę różnych gatunków zwierząt — preparaty dostosowane do konkretnych gatunków nie są luksusem, lecz wymogiem bezpieczeństwa.
Argumenty przemawiające za specyfiką preparatów
Najważniejsze wnioski są takie, że w przypadku mikroelementów nie można polegać na standardowych preparatach suplementacyjnych. Odpowiednie minerały, w odpowiedniej postaci, w odpowiednich proporcjach, dostosowane do danego gatunku i etapu produkcji — właśnie w tym tkwi wartość dobrze opracowanej receptury.
Produkty Mercordi zostały opracowane z uwzględnieniem tej specyfiki, a zawartość mikroelementów dostosowano do potrzeb fizjologicznych poszczególnych grup zwierząt.